Το τρόπαιο του Μουντιάλ: Η μυθική ιστορία, οι κλοπές και τα μυστικά του

Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τρόπαια στον κόσμο του αθλητισμού είναι το τρόπαιο του Μουντιάλ. Η ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου είναι μεγάλη και η ιστορία του τροπαίου γεμάτη περίεργες ιστορίες και θρύλους.

Το τρόπαιο του Jules Rimet

Το 1929 ο 3ος πρόεδρος της FIFA, Jules Rimet, ανακοίνωσε την δημιουργία του πρώτου παγκοσμίου ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος. Ένα χρόνο αργότερα η Ουρουγουάη θα στεφόταν η πρώτη νικήτρια του Παγκοσμίου Κυπέλλου στην ιστορία.

Το τρόπαιο ονομάστηκε προς τιμήν του Jules Rimet μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό θα ήταν και το τρόπαιο που θα λάμβαναν οι επόμενοι νικητές μέχρι και το 1970.

Το τρόπαιο σχεδίασε ο Γάλλος γλύπτης Abel Lafleur και είχε έντονο το ελληνικό στοιχείο αφού ήταν η απεικόνιση της αρχαίας Θεάς Νίκης που κρατούσε ένα κύπελλο με δέκα γωνίες. Το βάρος του αγαλματιδίου ήταν 3,8 κιλά και το υλικό του ήταν επιχρυσωμένο ασήμι. Ο όνομα του τροπαίου ήταν η «Χρυσή Θεά».

Σε κάθε μία από τις 4 πλευρές που είχε η βάση ήταν χαραγμένα τα ονόματα των χωρών που κατέκτησαν το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου από το 1930:

• Ουρουγουάη (1930, 1950)
• Ιταλία (1934, 1938)
• Γερμανία (1954)
• Αγγλία (1966)
• Βραζιλία (1958, 1962, 1970)

Ο πόλεμος και η εξαφάνιση του τροπαίου

Όταν ξέσπασε ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος το τρόπαιο βρισκόταν στην Ιταλία αφού οι Ατζούρι ήταν οι Παγκόσμιοι Πρωταθλητές του 1938. Οι ταραχές που ξέσπασαν έκαναν τον πρόεδρο της Ιταλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου, Ottorino Barassi να ανησυχεί.

Προκειμένου να προστατέψει το τρόπαιο οργάνωσε την κλοπή του από το μέρος στο οποίο φυλασσόταν. Στη συνέχεια το έκρυψε σε ένα κουτί παπούτσια κάτω από το κρεβάτι του προκειμένου να μην το βρουν οι ναζί. Το τρόπαιο σώθηκε και στο πρώτο Mundial μετά τους πολέμους το 1950, η Ουρουγουάη ήταν εκείνη που το παρέλαβε.

Η πρώτη φορά που το τρόπαιο του Μουντιάλ κλάπηκε

Στις 20 Μαρτίου του 1966, τέσσερις μήνες πριν την έναρξη της διοργάνωσης στην Αγγλία το τρόπαιο κλάπηκε και πάλι. Αυτή τη φορά η κλοπή έγινε ενώ είχε εκτεθεί σε δημόσια έκθεση στο Westminster Central Hall. Η 24ωρη ασφάλεια που υπήρχε δεν απέτρεψε τους δράστες και έτσι λίγο αργότερα οι κλέφτες είχαν προκηρυχθεί για 15.000 pounds.

Οι Άγγλοι έσπευσαν να δημιουργήσουν ένα αντίγραφο του τροπαίου σε περίπτωση που αυτό δεν βρισκόταν έγκαιρα. Τελικά το εντόπισε τυχαία ένας σκύλος ενώ έκανε βόλτα με τον ιδιοκτήτη του 7 ημέρες αργότερα. Το τρόπαιο ήταν τυλιγμένο σε μια εφημερίδα και μόλις ο David Corbett είδε τι βρήκε ο σκύλος του ειδοποίησε αμέσως τις αρχές. Το αντίγραφο του αγαλματιδίου πωλήθηκε μέσω δημοπρασίας στην FIFA το 1997 για £254,500.

Η Βραζιλία πήρε το τρόπαιο για πάντα και… το έχασε!

Το 1970 το Παγκόσμιο Κύπελλο κατέκτησε η Βραζιλία και έγινε η πρώτη χώρα στην ιστορία του θεσμού που κατέκτησε τρεις φορές τον τίτλο. Αυτό σήμαινε αυτόματα, σύμφωνα με τους τότε κανονισμούς, πως η Βραζιλία μπορούσε να κρατήσει το τρόπαιο με την «Χρυσή Θεά» για πάντα.

Το αυθεντικό κύπελλο απονεμήθηκε το 1970 στην Βραζιλία αλλά τα… βάσανά του δεν τελείωσαν εκεί. Τον Δεκέμβρη του 1983 κάποιοι άρπαξαν το αγαλματίδιο με την Χρυσή Θεά από την Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου της Βραζιλίας στο Ρίο. Τέσσερις άνδρες πιάστηκαν και καταδικάστηκαν, ωστόσο το τρόπαιο δεν βρέθηκε ποτέ. Οι περισσότεροι πιστεύουν πως είτε το έλιωσαν και το πούλησαν, είτε βρίσκεται σε κάποια ιδιωτική συλλογή.

Η δημιουργία του νέου τροπαίου του Παγκοσμίου Κυπέλλου

Την ίδια στιγμή που η Βραζιλία κατέκτησε τον τίτλο το 1970, η διοργάνωση έμενε χωρίς τρόπαιο. Η FIFA έπρεπε να βρει ένα καινούριο εξίσου εντυπωσιακό τρόπαιο για το FIFA World Cup του 1974 και για να έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα ανακοίνωσε έναν ξεχωριστό διαγωνισμό για να αποφασίσει σε ποιον θα αναθέσει τον σχεδιασμό.

Συνολικά 53 προτάσεις στάλθηκαν από 7 διαφορετικές χώρες. Ο Silvio Gazzaniga έστειλε δύο σχέδια και τελικά η πρώτη του επιλογή ήταν εκείνη που κέρδισε τον διαγωνισμό.

“Για να δημιουργήσω ένα παγκόσμιο σύμβολο, εμπνεύστηκα από δύο θεμελιώδεις εικόνες: ενός θριαμβευτή αθλητή και του κόσμου”, δήλωσε ο καλλιτέχνης, εξηγώντας πώς είχε την ιδέα για την δημιουργία του Trophy World Cup της FIFA.

«Ήθελα να αντικατοπτρίσω τη διέγερση ενός ποδοσφαιριστή που κερδίζει – έναν άνθρωπο μεταμορφωμένο από την τεράστια νίκη του – αλλά χωρίς το σούπερ ανθρώπινο εγώ. Αυτός ο αθλητικός ήρωας που αγκαλιάζει τον κόσμο στα χέρια του, συμβολίζει τη δύναμη που απαιτείται ώστε να κάνει καθημερινές θυσίες με τα μέλη της ομάδας του και τα καθολικά χαρακτηριστικά του αθλήματος όπως η δέσμευση και η ελευθερία».

Λένε πως ο Gazzaniga έμεινε μια εβδομάδα κλεισμένος στο εργαστήρι του για να φτιάξει το τρόπαιο ωστόσο ο ίδιος αργότερα παραδέχτηκε πως δεν χρειάστηκε τόσο χρόνο. O δημιουργός του τροπαίου πέθανε στον ύπνο του τον Οκτώβριο του 2016 σε ηλικία 95 ετών και η Παγκόσμια κοινότητα του ποδοσφαίρου τον αποχαιρέτησε όπως του άρμοζε.

World Cup: Τα χαρακτηριστικά του τροπαίου

Το τρόπαιο είναι φτιαγμένο από ατόφιο χρυσό 18 καρατίων. Το ύψος του είναι 36,8 εκατοστά και ζυγίζει 6,142 κιλά. Η βάση του έχει διάμετρο 13 εκατοστά. Στην κούπα του Παγκοσμίου Κυπέλλου εμφανίζονται δύο άνθρωποι να κρατούν την Γη, ενώ στη βάση του με μεγάλα γράμματα αναγράφεται το “FIFA World Cup”.

Κάτω από την βάση του Κυπέλλου χαράσσεται το όνομα κάθε χώρας που το κατακτά. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι, αντίθετα με τον αστικό μύθο που θέλει τα ονόματα να γράφονται στη γλώσσα της κάθε νικήτριας, η FIFA χρησιμοποιεί την επίσημη αγγλική ονομασία τους (όπως για παράδειγμα “1974 Federal Republic of Germany” αντί για Deutschland, ή “2010 Spain” αντί για España).

Τι θα συμβεί όταν «γεμίσει» το τρόπαιο του Μουντιάλ;

Η τρέχουσα βάση του τροπαίου έχει κατασκευαστεί έτσι ώστε να χωράει συνολικά 17 εγγραφές νικητών. Μετά τον θρίαμβο της Αργεντινής το 2022 συμπληρώθηκαν 13 θέσεις, ενώ με τον νικητή του Μουντιάλ 2026 θα φτάσουμε τις 14. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, η βάση αναμένεται να γεμίσει πλήρως το 2038! Μέχρι τότε, οι υπεύθυνοι της FIFA θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα επεκτείνουν τη βάση του υπάρχοντος τροπαίου ή αν θα προχωρήσουν στη δημιουργία ενός ολοκαίνουριου σχεδίου.

Ο Jimmy Jump επιτίθεται στο τρόπαιο

H μέχρι τώρα “ιστορία” του νέου τροπαίου είναι πολύ πιο ήσυχη και δεν περιλαμβάνει νέες απόπειρες κλοπής. Το μόνο αξιοσημείωτο περιστατικό συνέβη στις 11 Ιουλίου 2010 λίγο πριν την έναρξη του αγώνα μεταξύ Ισπανίας και Ολλανδίας στον τελικό του 2010. Τότε ο Ισπανός Jimmy Jump, μπήκε στο γήπεδο και προσπάθησε να αρπάξει το τρόπαιο.

Οι άνδρες της ασφάλειας έπεσαν πάνω του και τον απώθησαν αμέσως. Ο ίδιος είπε αργότερα πως ήθελε απλά να φορέσει έναν σκούφο στο τρόπαιο.

Μουντιάλ: Πού φυλάσσεται το βαρύτιμο τρόπαιο;

Πριν το 2006 το τρόπαιο κρατούσε η χώρα που κατακτούσε τον τίτλο και την ημέρα του μεγάλου τελικού το παρέδιδε στην νικήτρια ομάδα. Αυτό δεν ισχύει πια. Πλέον, με τους νέους κανονισμούς της FIFA η ομάδα που κερδίζει μετά τον τελικό παίρνει ένα επιχρυσωμένο ακριβές αντίγραφο του κυπέλλου. Το αυθεντικό τρόπαιο από το 2016 βρίσκεται στο Μουσείο του Παγκοσμίου Ποδοσφαίρου της FIFA στην Ζυρίχη.

Ο γύρος του… κυπέλλου

Το 2006 ήταν η χρονιά που το τρόπαιο έκανε… τον πρώτο του γύρο του θριάμβου, πριν την διοργάνωση στην Γερμανία. Το πρώτο ταξίδι του τροπαίου κράτησε τρεις μήνες και σε αυτό το διάστημα πέρασε από 29 χώρες.

Στην επόμενη διοργάνωση, το 2010, το τρόπαιο ταξίδεψε σε 84 χώρες και διένυσε 139.000 χιλιόμετρα. Πέρασε μάλιστα και από την Ελλάδα και εκτέθηκε σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο ποδηλατοδρόμιο του ΟΑΚΑ, με υψηλό προσκεκλημένο τον Roger Milla.

Το 2014, το αυθεντικό τρόπαιο ταξίδεψε σε 90 χώρες πριν τελικά φτάσει στην Βραζιλία. Ο γύρος ξεκίνησε από το Rio de Janeiro και ολοκληρώθηκε 267 ημέρες αργότερα αφού το είχαν δει από κοντά 1.300.000 fans.

Το 2018 ο γύρος του τροπαίου περιέλαβε 50 χώρες, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η Κύπρος, η οποία το υποδέχτηκε θερμά, πριν αυτό καταλήξει στα γήπεδα της Ρωσίας. Για το Μουντιάλ του 2022, το Trophy Tour έγραψε ιστορία αφού ταξίδεψε σε 51 χώρες και εδάφη επισκεπτόμενο για πρώτη φορά και τις 32 χώρες που είχαν προκριθεί στα τελικά, πριν την πανηγυρική του άφιξη στο Κατάρ.

Φτάνοντας στο σήμερα, για το μεγάλο ραντεβού του Μουντιάλ 2026, το βαρύτιμο κύπελλο ολοκλήρωσε ένα ακόμα εντυπωσιακό, παγκόσμιο Trophy Tour. Αυτή τη φορά, μαγνήτισε τα βλέμματα εκατομμυρίων φιλάθλων σε κάθε γωνιά της Βόρειας Αμερικής, διασχίζοντας τις συνδιοργανώτριες χώρες ΗΠΑ, Μεξικό και Καναδά, περιμένοντας να δει ποια ομάδα θα καταφέρει να το σηκώσει στον ουρανό στον μεγάλο τελικό!